Laatst stond ik te flyeren en sprak ik een hoogzwangere vrouw over babymassage. Haar reactie bleef me bij: “ik hoop dat ik het straks niet nodig heb.”
Ik snap die gedachte helemaal. Massage wordt vaak gezien als iets voor als er een probleem is: darmkrampjes, veel huilen, moeilijk slapen, enz. Een soort EHBO-koffer die je pas opentrekt als het nodig is.
Maar babymassage is geen noodgeval-tool. En je hoeft niet te wachten tot er iets ‘mis’ is om ermee te beginnen. Sterker nog: juist wanneer alles goed gaat, is het een prachtig moment om aanraking/massage bewust in te zetten.
In deze blog leg ik uit wat er fysiologisch gebeurt tijdens babymassage, waarom aanraking zo’n bijzondere rol speelt in de ontwikkeling van je baby en waarom het net zo goed is voor op rustige momenten als bij de wat minder moeilijke.
In deze blog wordt gesproken over ‘hij’ als het gaat over de baby. Vanzelfsprekend worden hier alle baby’s bedoeld, los van gender.
Je baby voelt met zijn hele lichaam
Een baby begrijpt in de eerste maanden nog geen woorden. Hij begrijpt wel aanraking. Via zijn huid verwerkt hij de wereld. Hij voelt jouw handen, jouw ademhaling, jouw hartslag, jouw tempo. Al die signalen samen vertellen zijn zenuwstelsel één ding: ben ik veilig?
Dat klinkt misschien groot voor zo’n kleine aanraking. Voor een baby is het precies zo groot als het klinkt. Veiligheid is niet iets wat hij begrijpt met zijn hoofd. Het is iets wat hij voelt in zijn lijf.
De nervus vagus: de zenuw die alles verbindt
In de blog over darmkrampjes schreef ik over het tweede brein: de darmen. En over de nervus vagus als communicatiesnelweg tussen darmen en hersenen. Diezelfde zenuw speelt ook een sleutelrol bij aanraking.
De nervus vagus is de tiende hersenzenuw en loopt van de hersenstam helemaal naar de buikorganen. Hij regelt rust, vertering en verbondenheid. Als hij geactiveerd wordt, krijgt het lichaam als het ware toestemming om te vertragen.
Hartslag daalt. Ademhaling wordt rustiger. De spijsvertering krijgt meer ruimte. En het gevoel van veiligheid, van erbij horen, neemt dan toe.
Babymassage activeert die zenuw. Niet door iets te doen met de darmen of het hart, maar simpelweg door aanraking. Door aanwezig te zijn en door te vertragen.
Waarom we massage pas overwegen als het ‘nodig’ is
Terug naar die hoogzwangere vrouw tijdens het flyeren.
Ik merk vaker dat massage wordt gezien als een oplossing voor een probleem, in plaats van een manier om te verbinden. Dat is niet gek. We zijn opgevoed met het idee dat je pas naar een behandeling grijpt als er klachten zijn. Een pijnstiller bij hoofdpijn. Fysiotherapie bij een blessure. En dus, in het verlengde daarvan: babymassage bij bijvoorbeeld huilbaby’s.
Maar babymassage werkt niet zo. Het is geen middel tegen iets. Het is een vorm van aandacht die net zo waardevol is als alles rustig gaat. Sterker nog: juist in de rustige periodes, wanneer er geen krampjes of onrust zijn om ‘op te lossen’, kun je aanraking inzetten puur voor wat het is: een moment van verbinding tussen jou en je baby, zonder agenda.
Wat babymassage wél is en wat niet
Babymassage is geen behandeling. Het is geen garantie dat je baby direct in slaap valt of nooit meer huilt bij darmkrampjes. En het is zeker geen techniek die je perfect moet beheersen voordat het effect heeft. Het is eerder een uitnodiging. Een moment waarop jij zegt: ik ben er, ik ben rustig, jij mag ontspannen.
Je helpt je baby niet door iets te repareren. Je helpt hem door een omgeving te creëren waarin ontspanning makkelijker kan ontstaan. Dat is een wezenlijk verschil, en eerlijk gezegd ook een stuk minder druk. Want als babymassage iets vraagt, is het niet perfectie. Het vraagt aanwezigheid.
Wat de wetenschap zegt
Er is inmiddels behoorlijk wat onderzoek gedaan naar de effecten van babymassage. Een systematische review uit 2022 keek naar meerdere studies en vond positieve effecten op onder andere pijnbeleving, gewichtstoename bij prematuren en het verlagen van bilirubine bij geelzucht.
Ander onderzoek laat zien dat baby’s die regelmatig gemasseerd worden rustiger slapen, minder huilen en voeding beter opnemen. Ook lijken ze zich sociaal-emotioneel sterker te ontwikkelen.
Misschien nog interessanter: onderzoek laat ook zien dat ouders die regelmatig babymassage geven, sensitiever worden voor de signalen van hun baby. Ze lezen hem beter. Ze reageren sneller op vroege signalen van onrust. Babymassage doet dus niet alleen iets met je baby. Het doet ook iets met jou.
Je handen doen meer dan je denkt
Je hoeft geen volledige massage van twintig minuten te geven om dit effect te merken. Soms zijn een paar rustige minuten al genoeg. Een hand op de rug. Een rustige buikcirkel. Een voet vasthouden. Of simpelweg naast je baby zitten en ademen.
Een greep die veel ouders fijn vinden als beginpunt: leg je warme handpalm rustig op de buik/borst van je baby, net boven de navel. Geen beweging, geen druk, gewoon aanwezig zijn. Voel zijn ademhaling. Laat jouw hand meebewegen.
Dat is al een vorm van babymassage. Niet spectaculair, maar effectief.
De relatie is het echte product
Als er één ding is dat ik ouders mee wil geven, dan is het dit: babymassage gaat uiteindelijk niet over grepen of technieken. Het gaat over de relatie tussen ouder/verzorger en kind.
Het moment waarop jij vertraagt, je baby aankijkt en vraagt of hij er klaar voor is, dat moment is al de kern. Je erkent dat hij een eigen lijf heeft, eigen grenzen en eigen behoeften. Dat is een boodschap die hij niet begrijpt met woorden, maar wel voelt.
Die boodschap, keer op keer herhaald in kleine momenten van contact, legt iets neer wat een kind zijn hele leven meedraagt: ik ben gezien, ik ben veilig, ik hoor erbij.
Dus nee, je hoeft niet te wachten tot je het ‘nodig’ hebt. Vanaf zes weken kun je al beginnen, gewoon omdat het goed is voor jullie allebei.
Meer leren over babymassage?
In de babymassagecursus bij The Happy Baby leer je niet alleen de grepen, maar vooral hoe je de signalen van je baby leest. Want een massage begint niet bij je handen, maar bij het afstemmen op wat je baby op dat moment nodig heeft.
De cursus is beschikbaar als groepscursus of privécursus, op locatie in Nijmegen-Noord of bij jou thuis. Geschikt voor baby’s vanaf 6 weken tot ongeveer 9 maanden.
Wil je eerst meer lezen? Bekijk ook de blog over darmkrampjes en ontdek hoe de nervus vagus, de darmen en aanraking met elkaar verbonden zijn.
→ Bekijk de babymassagecursus: Eerstvolgende start: week van 04 augustus