Darmkrampjes bij je baby: je herkent het direct. Hij huilt hard. Hij trekt zijn beentjes op en is onrustig, zijn buik voelt gespannen en niets lijkt te helpen.
Maar wat zijn darmkrampjes eigenlijk? En klopt het wel wat we denken te weten?
Het antwoord is eerlijk gezegd verrassender dan je denkt. En misschien ook een beetje geruststellend.
In deze blog wordt gesproken over ‘hij’ als het gaat over de baby. Vanzelfsprekend worden hier alle baby’s bedoeld, los van gender.
Darmkrampjes baby’s: wetenschappelijk gezien niet bewezen
Dit is het eerste dat veel ouders verrast: darmkrampjes zijn wetenschappelijk gezien geen bewezen darmprobleem. Er is geen eenduidige definitie, geen eenduidige oorzaak en geen eenduidige oplossing.
Wat we weten: baby’s die veel huilen in de eerste maanden geven vaak ook gas af. Vandaar de aanname dat het om de darmen gaat. Maar of dat de oorzaak is of juist een gevolg, daarover zijn onderzoekers het niet eens.
Waarschijnlijk is het een samenspel van meerdere systemen die allemaal tegelijk aan het rijpen zijn: de spijsvertering, het zenuwstelsel, het microbioom in de darmen en de communicatie tussen darmen en hersenen. Je baby is in die eerste maanden letterlijk een systeem in volle ontwikkeling.
Wanneer beginnen darmkrampjes en wanneer houden ze op?
Dat is wel iets waar ouders houvast aan hebben: het verloop is redelijk voorspelbaar.
- De klachten starten vaak rond week 2 tot 3
- De piek ligt meestal rond week 6
- Rond week 12 tot 13 zijn de klachten bij de meeste baby’s grotendeels verdwenen
Dat betekent niet dat de onrust en het huilen niet echt zijn. Ze zijn het absoluut. Alleen: het hoort bij een lichaam dat nog volop in ontwikkeling is. Je baby werkt keihard, van binnenuit.
Darmkrampjes of toch iets anders? Dit helpt je onderscheid maken
Veel ouders vragen zich af: zijn dit nu echt darmkrampjes of is er iets anders aan de hand? Begrijpelijk, want huilgedrag kan allerlei oorzaken hebben.
Een paar oriëntatiepunten:
- Honger komt vaker voor dan gedacht. Een baby die honger heeft, zoekt actief, maakt smakkende geluiden en kalmeert snel na voeding. Bij krampen is het huilen ook na voeding aanwezig of wordt het er erger van.
- Overprikkeling lijkt sterk op krampen: beentjes optrekken, gespannen buik en/of moeilijk te troosten. Het verschil: overprikkeling hangt samen met drukke momenten, veel indrukken of weinig rust. Een baby die na een rustige dag veel beter slaapt en minder huilt, geeft een duidelijke aanwijzing.
- Reflux gaat gepaard met terugvloeien van maaginhoud, spugen of zichtbaar ongemak tijdens en na de voeding. Bij reflux huilt een baby vaak bij het voeden zelf of kort erna.
Twijfel je over wat er speelt? Neem dan contact op met de huisarts of het consultatiebureau.
De darm: een tweede brein
Hier wordt het echt interessant.
Je hebt misschien al eens gehoord van het sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel gehoord. Maar er is nog een derde zenuwstelsel: het enterisch zenuwstelsel. En die behoort bij de darmen. Zij hebben hun eigen zenuwstelsel. Het bevat miljoenen zenuwcellen en werkt grotendeels zelfstandig. Daarom noemen wetenschappers de darm ook wel het tweede brein.
Dat betekent niet dat baby’s met hun buik denken. 😉
Wel dat de darmen voortdurend in gesprek zijn met de hersenen. Die communicatie loopt via de nervus vagus, dezelfde zenuw die ook een rol speelt bij co-regulatie, ontspanning en hechting.
De darm is dus geen op zichzelf staand orgaan. Het is een onderdeel van een groter systeem, en dat systeem reageert op alles wat er om en in je baby heen gebeurt.
Het microbioom: de bewoners van de darm
De darmen van een pasgeboren baby zijn nog niet volledig bevolkt. In de baarmoeder is de omgeving steriel. Pas na de geboorte begint de darm zich te vullen met micro-organismen: bacteriën, gisten en andere micro-organismen die samen het microbioom vormen.
Dat microbioom speelt een grote rol in de spijsvertering, het immuunsysteem en zelfs de stemming. Bij een pasgeboren baby is het nog volop in opbouw. De samenstelling verandert in de eerste maanden razendsnel en wordt onder andere beïnvloed door de manier van bevallen, borstvoeding of flesvoeding en de omgeving.
Sommige onderzoekers denken dat een onrijp of verstoord microbioom bijdraagt aan de onrust die we darmkrampjes noemen. Het onderzoek hiernaar is nog volop gaande. Wat al wel duidelijk is: hoe rustiger de omgeving en hoe stabieler het ritme, hoe beter de darmbacteriën hun werk kunnen doen. Weer die rode draad: rust en ritme doen ertoe. Niet alleen voor het zenuwstelsel, maar letterlijk ook voor wat er in de darm van je baby leeft.
Het zenuwstelsel en de spijsvertering: meer verbonden dan je denkt
Stel je het zenuwstelsel voor als een gaspedaal en een rem.
Als het gaspedaal overneemt, het sympathisch zenuwstelsel, staat het lichaam in de alertstand. Handig als er snel gereageerd moet worden. Maar in die stand krijgt de spijsvertering minder prioriteit. De doorbloeding van de darmen neemt af, de darmbeweging vertraagt en de spieren kunnen zich aanspannen.
Als de rem zijn werk doet, het parasympatisch zenuwstelsel, komt er ruimte voor ontspanning en herstel. En dan pas werkt de spijsvertering optimaal.
Bij een baby wiens zenuwstelsel nog volop aan het rijpen is, wisselen die twee standen elkaar snel af. Een prikkel, een geluid, een verandering van omgeving, iets wat voor een volwassene niets voorstelt, kan voor een baby al genoeg zijn om het systeem tijdelijk op scherp te zetten. En dat voel je in zijn buik.
Wat kun je dan wél doen?
Omdat darmkrampjes geen eenduidige oorzaak hebben, is er ook geen universele oplossing. Maar er zijn dingen die het ongemak kunnen verlichten en het herstel kunnen ondersteunen.
Rust en nabijheid staan bovenaan. Een baby die getroost wordt, gedragen wordt, die jouw warmte en ademhaling voelt, krijgt via co-regulatie het signaal: het is veilig, je kunt ontspannen. En ontspanning is precies wat de spijsvertering nodig heeft.
Warmte kan verlichting bieden. Een warme doek op de buik, jouw handpalm die rustig op zijn buik rust, of huid-op-huid contact waarbij jouw lichaamstemperatuur de zijne ondersteunt.
Ritme en beweging werken kalmerend op het zenuwstelsel. Zachtjes wiegen, dragen in een draagdoek of rustig bewegen op dezelfde manier als je al deed tijdens de zwangerschap. Veel baby’s reageren goed op een ritme dat ze herkennen.
Je stem is ook een middel. Een rustige, lage toon werkt kalmerend. Niet per se woorden, maar het geluid van jouw aanwezigheid.
Babymassage kan daarin ondersteunen. Niet als medicijn, maar als middel om ontspanning te bevorderen, de doorbloeding te stimuleren, de darmbeweging zacht te ondersteunen en lucht te helpen verplaatsen.
De buikcirkel is daarvoor een bekende greep: zachte cirkels met de klok mee rondom de navel, met lichte druk, pas een uur na de voeding. Eenvoudig, zacht en effectief als ondersteuning bij gasvorming.
En voor jou als ouder
Darmkrampjes zijn niet alleen intensief voor je baby. Ze zijn ook intensief voor jou. Juist omdat je zo graag wilt helpen en het gevoel hebt dat niets werkt.
Weet dit: jij doet het goed. Het feit dat je er bent, dat je reageert, dat je troost biedt, is alles wat je baby op dit moment het meeste nodig heeft. Jouw aanwezigheid en rust zijn geen kleine dingen. Ze zijn via co-regulatie letterlijk werkzame middelen.
En gelukkig gaan darmkrampjes bij de meeste baby’s vanzelf over. Tot die tijd hoef je het ongemak niet weg te nemen. Je mag het samen dragen.
Meer weten over babymassage bij darmkrampjes?
In de babymassagecursus bij The Happy Baby leer je onder andere hoe je de buikcirkel correct toepast, hoe je de signalen van je baby leest en hoe bewuste aanraking bijdraagt aan ontspanning en verbinding.
De cursus is beschikbaar als groepscursus of privécursus, op locatie in Nijmegen-Noord of bij jou thuis. Geschikt voor baby’s vanaf 6 weken tot ongeveer 9 maanden.
Wil je eerst meer lezen? Bekijk ook de blogs over co-regulatie en signalen herkennen, want ook bij darmkrampjes speelt het zenuwstelsel een centrale rol.
→ Bekijk de babymassagecursus → Lees meer over co-regulatie